Hai thế hệ, hai lần tiễn người thân ra trận

Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Nhỡ sinh năm 1913, chỉ có một người con trai duy nhất là liệt sĩ Nguyễn Văn Tuấn, sinh năm 1940. Cuối năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, anh Nguyễn Văn Tuấn đã có gia đình, ba con trai còn nhỏ và là lao động chính trong nhà. Mẹ già, vợ trẻ, con thơ đều cần người chăm lo, nhưng người thanh niên ấy vẫn tình nguyện lên đường nhập ngũ. Cuối năm 1968, sau lần gặp gỡ cuối cùng với gia đình, anh trở lại chiến trường. Ngày 25-3-1969, anh hy sinh tại chiến trường miền Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt của anh; không còn một tấm ảnh của người lính năm xưa để đặt lên bàn thờ. Nỗi đau mất con chưa nguôi ngoai thì chiến tranh lại tiếp tục để lại mất mát với gia đình. Năm 1978, người con trai cả của liệt sĩ Nguyễn Văn Tuấn là anh Nguyễn Xuân Tuyến viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Là con liệt sĩ, anh thuộc diện được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự, nhưng người thanh niên ấy vẫn lựa chọn lên đường, tiếp bước con đường cha mình đã đi. Ngày 4-3-1980, anh Nguyễn Xuân Tuyến hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Một gia đình, hai thế hệ, hai người con hy sinh; hai lần tiễn người thân ra trận, hai lần nhận giấy báo tử. Đằng sau những con số ấy là những năm tháng hy sinh, mất mát không gì bù đắp được của những người mẹ, người vợ và những đứa con. Năm 1994, Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Nguyễn Thị Nhỡ. Người con dâu của Mẹ là bà Phạm Thị Vấn - người lần lượt mất chồng và người con trai cả - sau đó cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Từ đó, dưới một mái nhà ở Tống Trân có hai Bà mẹ Việt Nam Anh hùng: mẹ chồng và nàng dâu. Mẹ Nguyễn Thị Nhỡ đã qua đời năm 2007, hưởng thọ 94 tuổi. Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Vấn hiện vẫn sống cùng con cháu ở thôn An Cầu. Những ký ức về chiến tranh, về những người thân đã hy sinh vẫn còn trong tâm trí Mẹ và trở thành một phần ký ức của quê hương.

Nghĩa tình được cụ thẻ hóa bằng những việc làm thiết thực

Với những người từng khoác trên mình màu xanh áo lính, chăm lo gia đình chính sách, thăm hỏi Bà mẹ Việt Nam Anh hùng không chỉ là hoạt động nghĩa tình mà còn là trách nhiệm đối với quá khứ, là cách giáo dục truyền thống và bồi đắp ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Ở xã Tống Trân, công tác chăm lo người có công không chỉ được thực hiện vào những dịp lễ, Tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ mà được cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân quan tâm thường xuyên. Ngày 27-8-2026, nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tống Trân tổ chức chương trình “Bữa cơm tri ân - ấm áp nghĩa tình” tại gia đình Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Vấn ở thôn An Cầu. Được sự nhất trí của Thường trực Đảng ủy và Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, cán bộ Hội Phụ nữ, đại diện Ban Chi ủy Chi bộ thôn An Cầu cùng đoàn viên thanh niên đến thăm Mẹ. Không có nghi thức cầu kỳ, mọi người cùng chuẩn bị bữa cơm, trò chuyện và lắng nghe Mẹ kể chuyện. Điều đáng quý là trong cuộc gặp ấy, những người trẻ không chỉ đến thăm một người có công mà được nghe lịch sử từ chính một nhân chứng đã đi qua chiến tranh, được nghe Mẹ nhắc về những năm tháng hào hùng của dân tộc và căn dặn phải chăm ngoan, học tập tốt, rèn luyện, sống có ích, tiếp nối truyền thống cách mạng của quê hương. Một bữa cơm gia đình vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài một hoạt động thăm hỏi thông thường. Đó là sự gặp gỡ giữa các thế hệ; là cách để truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” được chuyển hóa từ lời nói thành hành động cụ thể.

Đ/c Doãn Quốc Hoàn - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch hội đồng nhân dân xã Tống Trân tặng quà mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Vấn

nhân kỷ niệm 79 năm ngày thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/ 2026)

Các bác sĩ tại các bệnh viện tại Hà Nội về khám bệnh miễn phí và tặng quà cho người có công tại xã Tống Trân

Từ câu chuyện của gia đình Mẹ Phạm Thị Vấn, Hội Cựu chiến binh xã Tống Trân còn chú trọng phối hợp với các nhà trường trên địa bàn, trong đó có Trường THPT Nam Phù Cừ và Trường Tiểu học Tống Trân, tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống cho học sinh. Nội dung giáo dục không chỉ dừng ở những mốc thời gian, con số lịch sử mà gắn với những con người cụ thể từng sống, chiến đấu và hy sinh trên chính quê hương. Qua những câu chuyện như của liệt sĩ Nguyễn Văn Tuấn và liệt sĩ Nguyễn Xuân Tuyến, thế hệ trẻ hiểu hơn rằng hòa bình, độc lập hôm nay được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ cha anh. Từ đó, trách nhiệm của tuổi trẻ trong thời bình cũng được xác định rõ hơn: học tập, rèn luyện, lao động, làm chủ khoa học - công nghệ, sống có kỷ luật, có trách nhiệm với cộng đồng và có bản lĩnh trước những thông tin sai trái trên không gian mạng.

Đ/c Chủ tịch Hội CCB xã Tống Trân giao lưu nói chuyện truyền thống cho học sinh Trường THPT Phù Cừ

Bồi đắp thế trận lòng dân từ những việc "Gần dân"

Thực tiễn ở xã Tống Trân cho thấy, xây dựng thế trận lòng dân không phải là việc gì xa vời mà được hình thành từ chính những việc làm cụ thể ở cơ sở. Một cán bộ đến thăm người có công không đơn thuần là thực hiện một nhiệm vụ. Một bữa cơm ngồi bên Mẹ không chỉ là hoạt động phong trào. Một buổi nói chuyện truyền thống với học sinh cũng không đơn thuần là một buổi ngoại khóa. Đằng sau mỗi việc làm ấy là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị đối với nhân dân; là sự kết nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa những người đã hy sinh với thế hệ đang sống; đồng thời là quá trình củng cố những giá trị đạo đức cách mạng trong đời sống xã hội. Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chủ trương, nghị quyết; nhưng để chủ trương đi vào cuộc sống, điều quan trọng là phải được cụ thể hóa bằng những việc làm mà nhân dân có thể nhìn thấy, cảm nhận và tin tưởng. Từ việc chăm lo người có công, gìn giữ truyền thống cách mạng đến phối hợp giáo dục thế hệ trẻ, các hoạt động ở Tống Trân đang tạo nên một mạch nối giữa Đảng với nhân dân, giữa truyền thống với hiện tại, giữa sự hy sinh của các thế hệ đi trước với trách nhiệm xây dựng quê hương hôm nay. Đó cũng chính là một biểu hiện sinh động của xây dựng thế trận lòng dân từ cơ sở. Thế trận lòng dân không chỉ được tạo nên bởi những công trình lớn hay những phong trào quy mô. Trước hết, đó là niềm tin được bồi đắp từ sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, từ sự gần gũi, trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị và từ cảm nhận của mỗi người dân rằng những hy sinh của cha anh mình luôn được trân trọng, gìn giữ.

Giữ lửa truyền thống cho thế hệ mai sau

Thời gian không ngừng trôi. Những người từng trực tiếp chứng kiến chiến tranh ngày càng ít đi. Sẽ đến lúc những câu chuyện của các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng không còn được kể bằng chính giọng nói của nhân chứng mà chỉ còn lại trong ký ức gia đình và những trang sử. Bởi vậy, giữ gìn và phát huy truyền thống không thể chỉ dừng ở những ngày kỷ niệm. Điều quan trọng hơn là làm cho lịch sử tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay; để thế hệ trẻ hiểu rằng độc lập, tự do và cuộc sống hòa bình không phải tự nhiên mà có. Vì vậy, với cán bộ, hội viên Cựu chiến binh xã Tống Trân, việc gìn giữ truyền thống không phải để níu giữ quá khứ, mà để biến quá khứ thành điểm tựa tinh thần cho hiện tại và động lực xây dựng quê hương trong tương lai. Khi những câu chuyện về các thế hệ đã hy sinh vẫn được kể, được lắng nghe và được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể, ngọn lửa yêu nước sẽ tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và từ những mái nhà bình dị như ở thôn An Cầu, niềm tin của nhân dân tiếp tục được vun đắp, góp phần xây dựng thế trận lòng dân ngày càng vững chắc.

                                     Đoàn Hữu Khâm

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Tống Trân